Trở Về Nguồn Cội

Nhuận Hùng

 

 

Tia nắng mùa thu óng ả, những chiếc lá úa vàng nhẹ rơi. Trên con đường mòn dẫn đến một ngôi tháp cổ, dù chỉ một cơn gió nhẹ thoảng qua. Đúng vậy, lá rụng về cội, nước chảy về nguồn ai ai cũng biết thế nhưng thực ra không đơn giản như mình tưởng... Phải chăng có một sự kiện trùng hợp nào đó xảy ra sự quay về mới có ý nghĩa và người trong cuộc mới hiểu rõ giá trị của nó. Lã Tiên Sinh đã rời nơi đây khá lâu, nay về lại ngôi cổ tự nhỏ, nằm trên ngọn đồi cao hiu hắt của Tứ Xuyên, Trung Quốc, đã được dân làng sửa sang lại nhưng vẫn còn vắng vẻ ít ai biết đến.

Năm mươi năm về trước, sau khi sư phụ viên tịch, chàng đã quyết định dứt áo ra đi bỏ lại vị sư huynh khả kính và để lại nhiều lưu luyến cho các môn sinh đã được chàng hướng dẫn. Trước sự thôi thúc khám phá của tuổi trẻ chàng không quản ngại thời gian và công sức học hỏi hầu đạt đến những gì chàng cho là tuyệt đối của sự tu học, chàng muốn tìm cho ra chân lý... cứu cánh....cuộc đời. Thế nhưng trải qua nhiều năm tháng chàng đã học hỏi kinh nghiệm trong cuộc đời khá nhiều...nhưng lúc nào cũng muốn mai danh ẩn tích, cuối đời chỉ muốn quay về cội nguồn tìm lại một dấu tích...!

Thời gian âm thầm trôi qua, chàng quên hẳn tháng ngày, chàng đã lặn lội khắp mọi nơi trên lục địa Trung Hoa bao la rộng lớn, những nơi chàng đã đặt chân đến như, Ngũ Đài Sơn, Nga My Sơn, Hàng Châu, Quế Lâm, Lạc Dương, Phổ Đà và Dương Tử... có những khi chàng đã liều mình đi đến mãi tận Tây Tạng qua những ngọn đồi cao chót vót để học hỏi về Mật Tông... Nhưng cũng chỉ là hoài vọng.

Khi bóng hoàng hôn gần tắt hẳn, chàng đã ngồi bên cạnh ngôi tháp cũ của sư phụ cho tới nửa đêm, tâm trí chàng quay về quá khứ mênh mông, chập chùng. Chàng nhớ lại có lần đấu lý và đấu võ với sư huynh mà chàng không bao giờ nhường bước, phần thắng bao giờ cũng nghiêng về chàng. Có những lúc chàng bị sư phụ quở trách vì bản tánh quá háo thắng. Chàng không bao giờ khuất phục một ai dù chỉ là việc tầm thường nhỏ nhặt, chàng luôn luôn nắm chắc phần thắng về mình.

Đêm đã qua mau...

Ánh bình minh vừa ló dạng, chim rừng tung tăng nhảy múa hót vang làm cho khu rừng trỗi dậy sinh khí náo nhiệt, vạn vật xanh tươi đón mừng một ngày mới. Sau một đêm thiền định, không một giây phút đặt lưng thế mà sáng ra chàng vẫn tỉnh táo tâm trí minh mẫn và sảng khoái thấu suốt được mọi vấn đề mà từ lâu bị bế tắc. Chàng đứng dậy uốn người và vươn vai trong tư thế một động tác thể dục nhẹ làm ấm lại thân thể để điều hòa máu huyết. Tuy không còn là một thanh niên non trẻ như ngày xưa. Bất chợt chàng nhớ lại một bài quyền đã học, buột miệng ngâm nga rằng:

Lão Mai độc thọ,
Nhất chi vinh. Lưỡng túc khinh khinh, Tấn bộ hoành.
Tấn nhất đoản. Thối hồi lão khởi. Phi nhất phát
Quản thới thanh đình. Tràn nha hổ
Gương oai. Thiết trác. Chuyển giác long. Tất lực lôi oanh.
Lão hầu. Thối tọa. Liên ba biến. Hồ điệp. Song phi......

Đọc xong bài thiệu, chàng quay về thực tại, bước đến ngay tấm bia đá sư phụ chàng quỳ thẳng lưng, hai tay hiệp chưởng trước ngục miệng thì thầm khấn nguyện. Ngọn gió mùa Thu hắt hiu thổi qua lay động mái tóc bạc phơ rối bời.

Bất chợt từ đâu có một viên sỏi rơi nhằm vai chàng thật mạnh, khiến chàng mở mắt ra và đứng dậy nhìn quanh. Chàng ngạc nhiên khi thấy có rất nhiều thiền sinh tiến lại chỗ chàng đang đứng....Chàng chẳng buồn hỏi họ là ai và tại sao vây chàng, vì là người trong cuộc cách đây bốn mươi năm, chàng rất thông thạo địa hình ở đây. Giờ đây chàng không còn phong độ như xưa nữa mà là một hành giả đã chu du khắp thiên hạ, đến đi tự tại chẳng bận tâm vào việc của trần thế. Trên người lúc nào cũng khoác chiếc áo nâu bạc mầu bởi phong sương.
Trong số ấy có một thiền sinh hình như là trưởng nhóm bước nhanh đến giáp mặt chàng, tỏ vẻ kính lão...Với một giọng nói ôn tồn trầm ấm:

- A Di Đà Phật .....đạo hữu từ xa đến đây....sao không vào thẳng chánh điện đảnh lễ Chư Phật, rồi nghỉ ngơi mà lại ngồi đây làm gì....Nếu đạo hữu có việc cần gặp...sư phụ.... thì hãy theo tôi....
- Mô Phật lão giả từ xa lặn lội đến đây vì tuổi già sức yếu chân dùn, gối mỏi nên nằm nghỉ tạm qua đêm bên cạnh ngôi tháp này...
- A Di Đà Phật, mời đạo hữu theo tôi vào liêu phòng nghỉ ngơi....!

Hình như tâm tư lão có điều uẩn khúc nên nói năng có vẻ ngập ngừng:

- Ta...ta..... muốn.....gặp ....!

Chàng quan sát chung quanh một vòng và thầm nghĩ cảnh cũ vẫn còn đây, ngôi chùa vẫn trơ lưng với tuế nguyệt, nhưng người ở đây có thay đổi, nên chẳng ai nhận ra chàng. Vì vậy, chàng rất tự tin chẳng cần ai biết mình làm gì, kể cả vị chủ trì cũng vậy.

Vị chúng trưởng tuy tỏ vẻ bình thản, nhưng lại tự hỏi không hiểu vì sao việc canh giữ nghiêm mật, tăng chúng rất đông đảo trên dưới gần một trăm vị tuổi tác chênh lệch và cũng nhiều vị tăng võ công thâm hậu, thế mà vị khách này đã đi bằng cách nào mà vào đến ngôi mộ của sư tổ nằm ngủ suốt đêm chẳng ai hay biết?. Vậy ta phải báo cáo với sư phụ ngay. Không khéo sẽ gây ra hậu quả không lường, vị chúng trưởng cuống cuồng chạy đi tìm sư phụ ngay.

Một lúc mọi người đang tập dượt như mọi ngày, bổng nhiên thấy có một vị sư cao lớn đạo mạo, đường đường tăng tướng tuổi ngoài thất tuần da dẻ hồng hào đôi mắt quắt thước, đôi mi dài rậm và bạc trắng phơ, thung dung trong bộ nâu sồng tay chống tích trượng, nói với mọi người:

- Này các con, hôm nay có một lão tân môn sinh mới đến xin xuất gia nhập môn ở đây tu tập.
Sư phụ đặt pháp danh cho lão là Tuệ Khai. Từ đó ông trở thành môn sinh cao niên nhất, Tuệ Khai lúc nào cũng chăm chỉ và chịu khó làm việc.

Trong đại chúng ai nấy cũng đều ngạc nhiên về sự xuất hiện của một môn sinh lớn tuổi... Suốt ngày y chẳng nói chẳng năng gì cả, lặng lẽ trầm tư hình như lão không cần cố gắng lắm nhưng hoàn toàn dễ dàng chu toàn công việc từ nhẹ đến nặng. Việc nặng nhọc nhất là xách nước từ dưới suối mang lên thiền viện, đó cũng là một cách luyện công lực cho có một thân thể cường tráng và dẻo dai cho những môn sinh trẻ mới nhập môn...Công việc ấy ai ai cũng muốn tránh né, lão này xem ra rất bình thản, chẳng có gì nặng nhọc cả.

Tuệ Khai lúc bấy giờ tính tình thay đổi khác hẳn phong thái ngày xưa. Có nhiều lúc còn bị bắt nạt theo kiểu ma cũ hiếp ma mới nhưng Tuệ Khai vẫn im lặng chẳng nói năng gì, vì thực tập hạnh nhẫn nhục tháo gỡ những phiền não đang chứa chấp trong bản ngã... Tuệ Khai thấu hiểu tất cả chướng duyên, bởi thế lúc nào cũng loại bỏ được những phiền não của thế gian như: hỷ nộ, ái ố để tìm đến một trạng thái an nhiên tự tại.

Thật đúng lắm, mặc dù Tuệ Khai bị dồn ép nhiều phía từ các môn đệ...Nhưng tâm trí lúc nào cũng hướng về một điểm giải thoát. Tuệ Khai luôn luôn kiên trì trên con đường tu học.

Tuệ Khai muốn thử sức bằng cách sống lập dị, (đi ngược lại quy cách nhà thiền như: ngồi thiền nhiều ngày không chịu chấp tác, bỏ bê công việc, bỏ ăn, uống...) tỏ ra bất tuân nên bị phạt nặng như không được sống trong sinh hoạt của đại chúng. Phải tự túc mưu sinh, tuy khó khăn như thế nhưng Tuệ Khai vẫn vui vẻ với mọi người chung quanh, sự chọn lựa cuối cùng Tuệ Khai đành lên núi cao bên cạnh chùa che một cái chòi bằng tranh nho nhỏ mà tu tập. Một buổi nọ trưa hè nắng chói chang không hiểu vì sao lại có người nào đó nghịch ngợm tìm đến thử chàng có sân hận hay không bằng cách lén đốt cháy chòi tranh, làm cho Tuệ Khai vất vả thêm lần nữa, phải làm lại chỗ ở nhưng vẫn vui vẻ mặc cho sự việc bất như ý đã xảy ra.

Tuệ Khai rất ít khi nghỉ ngơi, có ai đó hỏi lý do y chỉ nói: Ngay chính trong việc làm ta đã tìm được sự nghỉ ngơi cao cả...Những công việc tay chân ngoài thiên nhiên là sự nghỉ ngơi của ta, sự nghỉ ngơi ấy không phải ai cũng có thể có được dù bất cứ tuổi tác nào. Họ đã nhìn ngắm và suy ngẫm sự mới lạ trong từng giây từng phút của cuộc đời Tuệ Khai.

Ba năm trôi qua, Tuệ Khai đã được thầy Giáo Thọ chú trọng kêu lên và nói:

- Chú chấp tác mọi việc ở đây và đức hạnh đều tốt cả. Thầy Tri sự yêu cầu tôi bắt đầu dạy giáo lý căn bản cho chú, kể từ nay chú không phải làm việc gì đúng giờ đem sách vở lên phòng học gặp tôi, chú đã rõ chưa?

- Dạ, con xin y giáo phụng hành.

Một ngày mới bắt đầu khi ánh bình minh ló dạng chim hót líu lo trong khu rừng tịch mịch. Lão tân môn sinh sau khi chấp tác xong vội vã sửa lại chiếc áo cũ bạc mầu có nhiều chồ chằm vá, tươi tỉnh với nét mặt già cỗi tâm hồn phới phới như đã đạt được một nguyện vọng thỏa đáng gì đó....Chẳng khác nào người vừa chứng ngộ, chàng vội vàng bước nhanh đến giảng đường tìm gặp thầy Giáo thọ. Nhưng trước khi vào chương trình thầy Giáo thọ nói: Trước tiên tôi phải biết sơ qua trình độ, hầu chọn một chương trình thích hợp cho môn sinh lớn tuổi. Vì vậy, Tuệ Khai cần phải trả lời những câu hỏi sau đây: 1-Vậy Tuệ Khai có biết giáo lý Phật đà hay không? 2- Đi tu để làm gì và cầu gì?

Tuệ Khai vẫn im lặng.

Đoán được ánh mắt ấy thầy Giáo Thọ lớn tiếng nói rằng:

- Này Tuệ Khai, chú chỉ cần nói ra ý niệm, không cần, giải thích rờm rà, hay là thế này chú hãy nói cho tôi nghe: Phật là gì? - Xin chú nghĩ kỹ rồi tôi biết rõ lý do?

Quả thật, Tuệ Khai yên lặng chẳng nó lời nào với thầy Giáo Thọ. Tuệ Khai thầm nghĩ: "Phật là gì nhỉ?" Ở đây những ngôn từ mà Tuệ Khai đã học được từ lâu nay, đều cố nhớ ra hết nhưng chẳng làm sao diễn tả cho chân chính được, chỉ nói thầm trong miệng Phật là gì nhỉ....?

Ôi không thể nói hết ra được, nếu nói ra là lộ tông tích sẽ hỏng hết mọi việc? Đành im lặng không trả lời.

Chờ lâu quá thầy Giáo Thọ kiên nhẫn hỏi tiếp:

- Pháp là gì?

Chẳng trả lời.

Thầy Giáo Thọ hoan hỷ đưa mắt nhìn và tiếp tục hỏi?

- Dẫu chú không biết Phật là gì? Nhưng tôi hy vọng là chú biết Pháp, biết được cái chân lý từ đó, chú đoạn bỏ đời cư sĩ tục lụy và tối tăm để về với ánh sáng đạo. Pháp là gì? (vị Giáo Thọ đã cố gắng tìm kiếm nơi chú một hiểu biết tối thiểu, như gạn cát tìm vàng) Pháp là gì? bạn thân mến, Pháp là gì nào?

- Pháp là gì? Tuệ Khai chợt mỉm cười. Chàng biết rõ cái đó trong tâm. Chàng đã cùng hít thở và đi đứng với nó. Nhưng biết diễn tả làm sao nhỉ? Ôi sao ngôn ngữ loài người nó nghèo nàn đến thế?

Trong lúc cố gắng tìm kiếm và cân nhắc, bất chợt có một cánh hoa lan đất thò nụ vàng ra từ một kẻ đá xám đen.

- Kìa, thầy Giáo Thọ - Tuệ Khai vội vàng đưa tay chỉ - Một nụ lan đất, có phải không. là một nụ lan. Ôi đẹp tuyệt vời!

- Cái gì? Vị Giáo Thọ quắc mắt giận dữ- Chú nói cái gì? Tôi hỏi Pháp là gì?: Chú nói kìa một hoa vàng, một hoa lan, là gì? Bộ chú có... điên hay không? Nói rõ đi đừng vòng quanh nữa hết giờ rồi!

Bất thình lình, thầy Giáo Thọ nắm cổ áo lôi chàng ra khỏi phòng học xô mạnh, chẳng những thế còn đá thêm một đá thật mạnh vào người làm cho Tuệ Khai mất thăng bằng nhào ngã về phía trước, vị giáo thọ còn nói tiếp:

- Vô dụng, thật không có trí tuệ chút nào...

Nhưng không đau đớn gì, ngay lúc Tuệ Khai chợt tỉnh ngộ, tâm trạng không sao diễn bày, giống như kẻ đã thông được mọi bế tắc... bèn phủi chiếc áo rách đứng dậy lạy tạ thầy Giáo Thọ rồi từ từ bước đi.

Thầy Giáo Thọ thấy vậy cảm động...bèn gọi Tuệ Khai đúng lại và nói:

- Áo của chú cũ rồi, rách nhiều quá nên đổi chiếc áo mới đi đừng mặc nữa - Thầy còn hỏi tiếp - Vậy chú có bà con thân nhân hay không?

- Dạ thưa, không còn ai cả!

- Vậy thì, để tôi đề nghị lên thầy quản chúng, trình lên thầy thủ quỹ... sẽ may cho chú vài bộ đồ mới... Chiếc áo cũ rách quá nhiều nên bỏ hẳn nó đi, đừng tiếc nó nữa.

- Bạch thầy, không được ạ! Kỷ niệm của sư phụ.

- Vậy sư phụ của chú là ai?

Tuệ Khai im lặng không trả lời, gương mặt vẫn bình thản, không thay đổi sắc diện. Lần nữa, thầy Giáo Thọ lại nhìn Tuệ Khai từ đầu đến chân, thấy đôi bàn tay chai sạm u nần, nước da đen láng dày dạn phong sương, thầy mỉm cười thầm nghĩ chú này nghiệp trần quá nặng một câu giáo pháp cũng chẳng hiểu được gì... Sau đó thầy Giáo Thọ lẳng lặng bước đi nơi khác.

Nghe trong chúng xầm xì có một đệ tử lớn tuổi vừa xin nhập môn, nhưng thái độ như ăn uống, ngủ nghỉ chấp tác không hòa đồng với tăng sinh. Nên hòa thượng chủ trì đích thân đi quan sát liêu phòng và chỗ chấp tác của Tuệ Khai, xem thấy người này có cái gì hao hao giống... Sau khi vị chủ trì xây lưng đi một khoảng Tuệ Khai nhìn theo, thì nhủ thầm: À; thì ra sư huynh đã luống tuổi theo thời gian. Vài lần sau đó vị chủ trì muốn tìm cho ra lẽ nên đã âm thầm theo dõi và xác quyết đúng là sư đệ của ta rồi. Đã bỏ đi hơn 40 năm, nay lại trở về. Dự định lần đến sẽ hỏi chuyện và tìm người kế thừa vì xét thấy tuổi đã cao sức khỏe quá kém. Nhưng việc dự định chưa thực hành được thì cơn bệnh đau tim tái phát trầm trọng, nên đã quên hẳn việc gặp sư đệ.

Một đêm nọ bỗng chuông trống vang lên trong đêm tăm tối xé tan không khí tịch mịch của chốn thiền môn. Đèn đuốc được thắp sáng lên khắp mọi nơi.

Vị chúng trưởng thông báo hòa thượng chủ trì đã viên tịch, tăng chúng xôn xao, sửng sốt tin tức truyền đi rất nhanh.

Tất cả đã tập trung về trước chánh điện, tiếng niệm Phật vang lên đều đặn mọi người ai nấy đều chấp tay lên ngực cầu nguyện.

Thiền Sư... đạo hạnh rất cao nhưng không thể tránh được luật vô thường nên đã an nhiên thị tịch trong thế Như Lai nhập niết bàn, khuôn mặt vẫn tỏa sáng niềm an lạc, nhưng thần thức giờ đã ra đi nhẹ nhàng.

Bất chợt thầy Giáo Thọ trong tâm thức nghĩ ra điều gì đó liền gọi Sa Di Tuệ Phương bảo rằng:

- Mau đi thật lẹ lên thảo am báo cho lão tân môn sinh rằng sư phụ đã viên tịch rồi...

Thầy chưa dứt lời chú Tuệ Phương đã thoan thoắt chạy đi ngay.

Gần đến thảo am, chú Tuệ Phương rất đỗi ngạc nhiên khi thấy ngọn lửa bùng cháy thật sáng lan rộng khắp thảo am, vội vàng chạy đến nơi vừa kêu cứu vừa la lên mà chẳng thấy lão tân môn sinh Tuệ Khai đâu cả? Nhìn chung quanh chỉ thấy vỏn vẹn quyển kinh Bát Nhã Ba La Mật vẫn còn nguyên không bị lửa thiêu đốt, nhưng người chẳng thấy đâu cả?

Chú tiểu vội vàng chạy ngược về chỗ cũ báo tin cho thầy Giáo Thọ biết sự việc vừa xảy ra.

Tuệ Khai quả tình đã hóa ra người thiên cổ hoặc là đi nơi khác không còn dấu tích lưu lại chỉ còn vài dòng chữ khắc trên vách đá.

Vị Giáo Thọ liền lấy ngọn đuốc soi quanh và đọc lên rằng:

Nhạn quá trường không
Ảnh trầm hàn thủy
Nhạn vô di tích chi ý
Thủy vô lưu ảnh chi tâm
(Hương Hải thiền sư)
 

Tạm dịch:

(Nhạn bay trên không
Bóng chim đáy nước
Nhạn không có ý để dấu
Nước không có tâm lưu bóng)

Những ngày sau đó Phật Tử khắp nơi quy tụ về rất đông đảo. Vị cao tăng đã an nhiên thị tịch, đồng thời lão tân môn sinh -Tuệ Khai ra đi cùng lúc, không nói một lời nào với ai, trước khi giã từ cõi đời ô trược.

Biết được sự việc và hạnh nguyện cao cả của Tuệ Khai nên ai nấy cũng đều kính ngưỡng và ngợi khen thầm trong câu niệm A Di Đà Phật...