Chùa BẢO QUANG (Santa Ana) . - Nhà văn hóa Phật Giáo Thượng Tọa Thích Tuệ Sỹ, 63 tuổi, Phó Viện trưởng Viện Hóa Đạo GHPGVN Thống Nhất (hiện đang bị quản thúc ở Chùa Già Lam-Saigon), hôm Thứ Bảy đă được quí Thầy và nhiều văn nghệ sỹ -- trong buổi lễ với khoảng 200 người tham dự -- ca ngợi sự nghiệp văn học cùng cốt cách tu học của ông, tôn xưng là một thiền sư nghệ sĩ đầy khí phách, một đạo sư bước theo dấu chân Trung đạo của Tuệ Trung Thượng Sĩ, hay cao hơn: một vị Bồ tát xuất hiện với Đại Bi Tâm giữa thời nhiễu nhương của thế cuộc, ḥa ḿnh với trầm luân dân tộc, xoa dịu nỗi đau trần thế, không hề tỏ hận thù với những kẻ đối xử ông đầy hận thù!
Buổi lễ ở pḥng hội Chùa Bảo Quang đă ra mắt tập 2 "Tuệ Sỹ Đạo Sư, Thơ và Phương Trời Mộng" do Thượng Tọa Thích Nguyên Siêu sưu tập, và trong 3 tiếng đồng hồ với phụ họa ca hát cùng ngâm một số bài thơ thiền đầy t́nh người trong gần 50 năm hành hoạt của thiền sư bác học Thích Tuệ Sỹ, kể từ khi "là một chú tiểu lang thang, không Phật học đường nào dung chứa, hết Saigon rồi Lục tỉnh, rồi Miền Đông...", như chính thiền sư từng kể trong một bài bút kư.
Buổi họp do các Thầy Thích Nguyên Siêu,Thích Quảng Thanh, cùng với nhạc sĩ Trần quan Long và nữ sĩ Diệu Trân tổ chức, với đề tài "Chiều Nhạc Trong Thơ TUỆ SỸ", gồm phần đánh giá sự nghiệp văn hóa của thiền sư và phần hát những bài ca mà nhạc sĩ Trần quan Long cảm khái, phổ từ thơ Tuệ Sỹ xuất bản trong tập "Thơ Nhạc Tuệ Sỹ từ Giấc Mơ Trường Sơn".
Tất cả tiền thu từ bán sách, tập nhạc, và 3 đĩa CD Tuệ Ca, được gửi về Nha Trang cho Phật Học Viện Hải Đức, theo lời loan báo của những người tổ chức.
Và đặc biệt hơn, buổi sinh hoạt về sự nghiệp văn hóa cùng nghe thơ nhạc thiền sư Tuệ Sỹ, đă được cô Bảo Quỳnh và anh Bảo Long trực tiếp phổ biến trên mạng Pal Talk, nơi mà rạng sáng Chủ Nhật ngay lúc ấy ở Việt Nam, nhiều tăng ni và Phật Tử trong và ngoài VN đă mở nghe.
Quí Thầy đến dự có Ḥa Thượng Thích Hạnh Đạo, Ḥa Thượng Thích Giác Sĩ, Thượng Tọa Thích Minh Dung, Thượng Tọa Thích Thiện Long, Thượng Tọa Thích Tâm Tường, Đại Đức Thích Tâm Thành...
Ḥa Thượng Hạnh Đạo sau khi lược kể thân thế Thiền sư Tuệ Sỹ và cho rằng "Tuệ Sỹ là một thiên tài đa dạng, một người ngay thẳng, nói thực. Ông sống đơn giản và mang một chút văn nghệ", đă cảm xúc tặng 4 câu thơ thất ngôn tứ tuyệt!
Với chủ đề "Tuệ Sỹ, Thơ và con đường Trung đạo", Thượng tọa Thích Nguyên Siêu đă dành nhiều phút nói tới các điểm:
- Tuệ Sỹ nhà Phật học uyên bác,
- tư tưởng và hành động của kẻ sĩ trước thời đại,
- phô diễn ư nghĩa cao siêu của Đại Bi Tâm,
- trung đạo là con đường tu chứng và giáo hóa tha nhân. Phương pháp tinh yếu cứu nguy quê hương dân tộc.
Thượng Tọa Nguyên Siêu, nhắc lại lời Thầy Tuệ Sỹ khuyên các môn sinh thế hệ sau: "Nhẫn nhịn đời nhưng không để cho quyền lực đen tối của đời sai sử, tùy thuận thế gian nhưng không tự đánh ch́m trong gịng xoáy ô trược của thế gian". TT Nguyên Siêu trích dẫn các đoạn trong thơ Tuệ Sỹ, nhận ra "Tuệ Sỹ đă sống cùng nhịp sống dân tộc, sống trong ḷng quê hương để bảo hộ quê hương, vững vàng trên con đường Bồ Tát Đạo".,..."Ngôn ngữ thơ của Thầy Tuệ Sỹ không phải là ngôn ngữ của thế gian, mà là ngôn ngữ của đại bi tâm, sống trong thế gian mà không bị hệ lụy của thế gian, thể hiện con đường trung đạo, là triết lư của tự độ rồi độ tha, vượt thoát ṿng nhị biên đối đăi.." "thơ Tuệ Sỹ biểu lộ trí tuệ siêu việt, cái dũng của nhà Phật, mang cái tâm liễu tri vô sự, nên khi mang h́nh tướng người tù, nhưng tâm vẫn là tâm tự tại với tư tưởng bất khuất, kieu hùng như những nhân vật lịch sử"....
Thượng Tọa Thích Quảng Thanh nhắc đến lời thi sĩ Bùi Giáng từng đánh giá thơ thiền sư Tuệ Sỹ qua bài Khung Trời Hội Cũ là "chỉ một bài thơ, Tuệ Sỹ đă trùm lấp hết chân trời mới cũ Đường thi Trung Hoa tới siêu thực tây phương". Rồi thầy ngâm bài thơ ấy và nói "đă học được nhiều bài học nghệ thuật sống bao dung v́ tiền đồ dân tộc và Đạo pháp, từ thơ của Thầy Tuệ Sỹ".
Thượng tọa nói Thiền sư Tuệ Sỹ là một bậc thầy của đức kham nhẫn, như con ngựa kham nhẫn đang lao đầu trên con đường thiên lư. Rồi Thầy sáng tác tặng vị thầy cũ của ḿnh bài thơ Cánh Hạc Thiên Thu, được hai giọng ngâm Vũ Khang và Bích Thuận cất lên với sự vỗ tay của người dự thính:
... "v́ đại nghĩa bằng ḷng thách thức
đời chưa quen cúi mặt làm ngơ
yêu Tổ quốc, yêu đời lăng tử
nh́n Trường Sơn gửi gắm giấc mơ"
Giấc Mơ Trường Sơn, là tên tập thơ nhạc được nhạc sĩ Trần quan Long phổ từ 21 bài thơ của Tuệ Sỹ. Nhiều bài thơ trong tập đă được hát lên bởi giọng trầm hùng Chiếu Tuệ, bởi giọng nữ Bảo Quỳnh, đă được thính giả yên lặng say mê thưởng thức, ḥa quyện theo cung nhịp mạnh dồn dập hay âm thanh réo rắc trăn trở mà nhạc sĩ Trần quan Long đă để dồn tâm thức sáng tác. Người nhạc sĩ nổi danh với CD T́nh khúc Cung Sol khoác tay "chào thua" trước cử tọa: "Bao năm sáng tác nhạc, dốc hết ḷng phổ được 21 bài thơ của thiền sư Tuệ Sỹ này thôi. Hết ! Tôi chắc sẽ không bao giờ phổ thêm được nữa. Ngôn ngữ thiền sư từ tốn mà khí phách quá, không thể nào lột tả hết ư thơ thiền sư trong nhạc thêm được nữa. Tôi đọc Giấc mơ Trường Sơn của thiền sư, mà tuôn trào được ngôn ngữ nhạc qua mười ngón tay xuống phím máy điện toán, thành những âm thanh. Âm thanh tự nhiên đến từ những gịng chữ bằng phẳng, thành cung bậc ba chiều..."
Nhờ những giờ phút người nhạc sĩ xuất thần khi đọc thơ Tuệ Sỹ mà làm nên bài hát, gần hai trăm người nghe ngồi chật kín trong ngoài hội trường đă thưởng thức được các bài ca hay từ thơ Tuệ Sỹ trong tập Thơ Nhạc Tuệ Sỹ từ Giấc Mơ Trường Sơn. Tất cả bài hát này có trong 3 cuốn CD Tuệ Ca, dược bán tại chỗ đễ gây quỹ cho phật học viện Hải Đức, Nha Trang.
Về nội dung cuốn sách "Tuệ Sỹ đạo Sư, Thơ và Phương Trời Mộng" tập 2 Thượng Tọa Minh Dung giới thiệu trước mọi người , đây là cuốn sách có đầy đủ những bài thơ chưa từng phổ biến, những bài văn của tiền sư Tuệ Sỹ. Thượng Tọa Minh Dung đưa ra ba câu để hỏi mọi người có công nhận chăng. Tất cả đều đáp lại bằng những tràng pháo tay ḍn dă:
-Thiền sư Tuệ Sỹ là một đạo sư đầy trí tuệ.
-Đạo sư Tuệ Sỹ là người sống với những người thù hận mà ḷng không bao giờ có thù hận,
-Tuệ Sỹ đạo sư là người cống hiến cho nền văn hóa VN một cách vĩ đại.
Không chỉ các Thầy và nhạc sĩ Trần quan Long, nữ sĩ Diệu Trân tỏ lời ngưỡng mộ thiền sư Tuệ Sỹ. Sau gần trọn buổi nghe nhạc và các lời ngợi ca, bác Đào mỹ Phụng thuộc đạo tràng Pháp Hoa bằng giọng cảm động, đă đứng lên xin ban tổ chức được xem h́nh của thiền sư Tuệ Sỹ. Buổi thơ nhạc không chưng h́nh ảnh của thiền sư. Thế là ban tổ chức đưa một bức chân dung của thiền sư ra, và bác Phật tử trên đọc tặng 2 câu thơ:"văn kỳ thanh bất kiến kỳ h́nh,
tuy chưa thấy mặt mà ḿnh đă thương!"
Mọi người xúc động theo lời của bà cụ già Đào mỹ Phụng, nói là đệ tử chùa A Di Đà thường xuyên đi nghe pháp.
Buổi thơ nhạc kết thúc lúc mà mọi người tỏ ra bịn rịn, muốn nghe thêm những bài ca nữa. Nhạc sĩ Nam Hưng của chùa Bảo Quang cũng đă cùng ban hợp xướng Hoa Từ Bi đóng góp hai hợp ca, và các nam nữ Phật Tử Chùa Phật Đà từ San Diego về lo phần tiếp tân, bán sách, nhạc.
(Tin và ảnh: Hiền Nguyễn)